U zit in een restaurant en in plaats van heldere bouillon krijgt u een bord uiensoep. Het is een drukte van jewelste bij de bakker en plots dringt er iemand. Over een kwartier zit uw werkdag er op maar daar komt uw manager binnen en begint omstandig een ingewikkeld formulier uit te leggen met het verzoek om het vandaag nog ingevuld bij hem in te leveren. Zo worden onze grenzen dagelijks op de proef gesteld en elke keer nemen we de beslissing 'zeg ik er iets van, pik ik dit of niet?' We worden voor het blok gezet en binnen in ons vindt er een tweestrijd plaats. Laat ik het van mijn kant gaan of zeg ik er iets van? En hóe moet ik het duidelijk maken dat ik dit niet wil zonder dat ik gelijk ruzie krijg of een boze blik krijg toegeworpen?
Hé jij daar!
Sommige mensen draaien hun hand er niet voor om gelijk lik op stuk te geven. 'Hé jij daar, niet voordringen!' 'Of nee hoor, ik peins er niet over, ik ga zo naar huis.' Dat klinkt erg assertief maar neigt ook een beetje naar agressiviteit.
Wat is dan precies assertiviteit? Assertiviteit wil zeggen dat je in staat bent om op een acceptabele manier je grenzen aan te geven zonder daarbij een ander nodeloos te kwetsen. Maar assertiviteit houdt meer in. Een assertief persoon beschikt over zelfkennis want om je grenzen aan te kunnen geven, moet je wel wéten wat je wilt en wat niet. Je eigen wensen en gevoelens dien je te onderkennen en te kunnen uiten. Het is dan ook belangrijk om oude gewoontes en gedragingen die niet meer bijdragen aan je levensgeluk los te laten. Wat misschien ooit eens handig was als gewenst gedrag, kan zich later zelfs tegen je gaan keren. Neem het voorbeeld van iemand die als kind gepest is. Als reactie daarop deed hij zijn best om ieders vriend te zijn. Als klein jongetje wrong hij zich in alle bochten om geaccepteerd te worden.
Later in zijn baan als afdelingshoofd doet hij nog steeds zijn best om tot elke prijs door iedereen aardig gevonden te worden. Het resultaat is dat zijn teamleden hem niet serieus nemen en niet echt naar hem luisteren. In feite is hij zo bezig wat anderen van hem vinden, dat hij helemaal niet meer weet wat hijzelf nu echt vindt en wilt.
Nu is het ook knap lastig om assertief op te treden. Er zijn immers mensen die een constant beroep op ons lijken te doen en geen oog schijnen te hebben voor jouw grenzen. Je kunt ze proberen te ontlopen maar vroeg of laat staan ze op je stoep voor het zoveelste verzoek. Dan is goede raad duur.
Er is een bekend gezegde en dat luidt: verbeter de wereld en begin bij jezelf. Jij en jij alleen kunt verandering brengen in het stelselmatig laten lopen over je eigen grenzen. De 'anderen' of 'de organisatie' veranderen lukt immers slechts in beperkte mate. En je zult merken dat, indien je anders gaat reageren, je de ander als het ware dwingt om ook anders met jou om te gaan.
Wees niet al te bang voor verandering en bedenk je dat je alleen iets aan je gedrag verandert. Je blijft wie je bent
Zelfrespect
Zelfrespect staat centraal bij assertiviteit: dat wil zeggen dat je leert luisteren naar je eigen behoeftes en naar je lichaam. Je staat open voor de belangen en vragen van de ander en bent in staat compromissen te sluiten die jezelf geen geweld aandoen en ook die van een ander niet.
Assertiviteit betekent ook dat je bij jezelf kunt blijven: je laat je niet meesleuren door de soms overweldigende woordenstroom van je gesprekspartner, of door overdreven emoties. Assertiviteit is letterlijk en figuurlijk ruimte en tijd maken voor jezelf om na te gaan: is dit wat ik werkelijk wil? En zo leer je eigen doelen in jouw leven te bepalen en te bereiken.
Je neemt jezelf serieus en dat straal je uit naar je collega's, je vrienden en familie. Want niet alleen wat je zegt komt krachtig over maar ook je lichaamstaal moet in overeenstemming zijn met je boodschap. Met je lichaamstaal zeg je eigenlijk zoveel meer dan wat je feitelijk zegt. Met je lichaamstaal kun je je boodschap ook te niet doen waardoor je niet wordt begrepen of verwarring zaait. Denk bijvoorbeeld aan wat je uitstraalt als je collega tegen je zegt: 'mag ik je even iets vragen?' Je zegt 'ja hoor', maar inmiddels kijk je weg en draai je je half om. Je hele lichaam zegt als het ware dat je zo gauw mogelijk uit deze situatie weg wilt. Met je mond zeg je ja, maar met je lichaam zeg je nee.
Aanpakken
Hoe kun je nou assertiever worden, hoe pak je dat aan? Assertief gedrag kan iedereen leren, ook jij. Hieronder vindt je alvast wat tips. Begin met kleine stapjes tegelijk en kies uit deze lijst iets wat bij jou past. Je zult merken dat het werkt in de praktijk en dat je dagelijks profijt hebt van jouw eigen assertieve optreden.
Vind je het moeilijk om zelf aan de slag te gaan, dan kun je je ook opgeven voor een assertiviteitscursus of assertiviteitscoaching.
Kortom; assertiviteit geeft je de vrijheid keuzes te maken die voor jou belangrijk zijn en die duidelijk te maken aan anderen. Van speelbal naar speler, dat werkt en geeft je voldoening!